Valpreventie: wat staat er op het spel?

Elk jaar worden talloze ouderen het slachtoffer van valpartijen met soms zeer ernstige gevolgen. Deze valpartijen kunnen zich thuis, op straat of in de instelling voordoen. Het is dus belangrijk om ze te voorkomen om een actieve opvolging van de patiënten te waarborgen maar ook om het werk van het verzorgend personeel te vergemakkelijken.

Valpartijen komen zeer frequent voor bij ouderen.

  • Valpartijen treffen 30 tot 70% van de rusthuisbewoners
  • 25% van de 85-plussers vallen opnieuw binnen het jaar
  • Gemiddeld worden in een rusthuis van 80 bedden 400 valpartijen per jaar vastgesteld
  • 60% van de ouderen verhuist naar een rusthuis na een val thuis

De valproblematiek hoeft evenwel geen fataliteit te zijn. Ze blijft een essentieel aandachtspunt zowel voor de levenskwaliteit van de ouderen als voor het welzijn op het werk van het zorgpersoneel.

Valpreventie: wat staat er op het spel?
Valpreventie: wat staat er op het spel?
Valpreventie: wat staat er op het spel?
Valpreventie: wat staat er op het spel?

Voor een rusthuis worden de personeelskosten die verband houden met de gevolgen van valpartijen op 150.000 EUR geraamd.

Gevolgen van valpartijen bij ouderen

Valpartijen in zorginstellingen kennen vaak ernstige gevolgen. Het is bij ouderen de eerste doodsoorzaak als gevolg van ongevallen in het dagelijkse leven.

De verwondingen die voortvloeien uit valincidenten zijn voornamelijk breuken, maar ook huidletsels of intracraniële bloedingen.

De breuk die het vaakst voorkomt is die van het bovenste uiteinde van het dijbeen. Ondanks de vooruitgang van de chirurgie blijft dit een breuk met zeer zware gevolgen. Ze kan namelijk leiden tot het overlijden van de patiënt, of als de patiënt het overleeft, ervoor zorgen dat hij of zij moet worden opgenomen in een instelling. Het is ook mogelijk dat de oudere niet meer zo goed kan stappen zoals voorheen.

Ook de andere breuken hebben zware gevolgen op de levenskwaliteit van de ouderen.

Psychologische gevolgen na een val

De gevolgen na een val zijn niet alleen fysiek, maar ook psychologisch.

Zo zien we bij patiënten die gevallen zijn vaak de angst ontstaan om, vooral voorover te vallen. Deze valangst maakt de patiënt angstig in het algemeen. Andere symptomen zoals het verlies voor initiatief of de weigering te bewegen kunnen zich ook voordoen.

Retropulsie

Een ander symptoom na een val is retropulsie. Men observeert dit soms vast wanneer een patiënt in een zetel zit of wanneer de persoon zeer onvast rechtop staat en de neiging heeft achterover te vallen.

Een eerste val … voor een tweede?

Na een eerste val neemt het risico op een tweede val bovendien toe met factor 20 in vergelijking met een persoon die nog nooit gevallen is. Dit cijfer werd aangehaald door professor François Puisieux, arts in het CHU van Lille1, in een video van het ARS2  Ile-de-France.

Bekijk de video (FR)

Het is daarom van essentieel belang een juiste diagnose te stellen na een val om de actieve behandeling van de patiënt te kunnen verzekeren. Als men doeltreffend handelt, kan de patiënt zijn evenwicht terugvinden en opnieuw voldoende goed leren stappen. Als men daarentegen geen echte diagnose stelt en geen goede opvolging voorziet, zal de persoon wellicht nooit meer echt kunnen lopen.

Wanneer beschouwt men een val als ernstig?

De term “ernstige val” laat ruimte voor discussie maar we kunnen een ernstige val beschouwen als elk val die aanzienlijke verwondingen met zich meebracht of die tot een post-val syndroom heeft geleid met zware gevolgen voor de functionele autonomie van de betrokkene. Dit is ook het geval als de patiënt na de val lang op de grond heeft gelegen.

Al deze valincidenten kunnen als ernstig worden beschouwd en vereisen dus een dringende en adequate opvolging van de patiënt.