Getuigenissen ValpartijenGoede praktijkenWeek van de Valpreventie

Hoe kan men het aantal valincidenten en de gevolgen ervan verminderen? Het voorbeeld van het CHwapi

By 16 april 2021 No Comments

Het CHwapi in Doornik voert een bijzonder innovatief valpreventiebeleid dat de patiënt centraal stelt. Een ontmoeting met Patrick Dewaele, verpleegkundig manager

In 2019 telde het CHwapi 844 aangiftes van ongewenste gebeurtenissen gelinkt aan valpartijen. In 2020 waren dat er nog 574. Covid heeft hier uiteraard ook mee te maken, maar er is hoe dan ook sprake van een reële vermindering”, legt Patrick Dewaele, verpleegkundig manager en voorzitter van het valcomité, uit.

Hoe is het Centre Hospitalier de Wallonie Picarde (CHwapi) erin geslaagd om het aantal valpartijen met een derde te reduceren tussen 2019 en 2020?

Het Valpreventiecomité

Een multidisciplinaire taskforce, het valcomité, coördineert de kwaliteitsbenadering van de valpreventie.

Alle beroepen die te maken hebben met de patiënt zijn erin vertegenwoordigd”, geeft Patrick Dewaele aan. “Het gaat daarbij van het receptiepersoneel dat instaat voor het onthaal van de vrijwilligers in het ziekenhuis, over de kinesisten, ergotherapeuten, zorgpersoneel, artsen tot zelfs het onderhoudspersoneel, want het gaat erom een stevige en goed samenhangende keten rond de patiënt te bouwen.”

Het comité komt vaak samen om de efficiëntie van de geïmplementeerde maatregelen te evalueren maar vooral om een vorm van interne reflectie rond valpartijen te bewerkstelligen. Er vindt steeds een analyse van de onderliggende oorzaken plaats om het aandeel van het zorgpersoneel, maar ook van de patiënt en de algemene omgeving (extrinsieke oorzaken) te bepalen.

In symbiose samenwerken met het fixatiecomité:

“Fixatie is een trauma voor de patiënten. We gebruiken fixatie om te vermijden dat patiënten (opnieuw) vallen. In sommige gevallen is fixatie noodzakelijk, maar het is voor ons een echte doelstelling om zo weinig mogelijk terug te vallen op fixatie”, legt Patrick Dewaele uit.

“Het is een omvangrijke operatie, maar de cijfers tonen aan dat het werkt: we verlagen het aantal valpartijen, maar ook de gevolgen ervan (breuken, hematomen, …)”

Permanente vorming van het personeel

Als voorzitter van het valcomité neemt Patrick Dewaele de tijd om gedetailleerde feedback te geven op alle ongewenste voorvallen: analyse van de context, de gevolgen en terugkoppeling naar de eenheden. Een tot twee maal per maand wordt het CHwapi-personeel uitgenodigd om na te denken over de valpartijen.

“Een à twee keer per maand trekken we tijdens het overleg van de dienst 10 minuten uit om een valincident te analyseren, bijvoorbeeld aan de hand van de 5 W’s en 1H: Wie is gevallen? Hoe, wanneer, waar, waarom is deze patiënt gevallen? Wat had men anders kunnen doen om de val te vermijden of ervoor te zorgen dat de gevolgen minder ernstig waren?  Het doel hiervan is een korte, uiterst praktische vorming aan te bieden om het gedrag te kunnen bijsturen. Voor het verpleegkundig personeel is dit zeer concreet. Het is een moment voor uitwisseling rond en feedback op onze pratkijken.  En dit draagt bij tot een verhoging van de kwaliteit van onze dienstverlening.”

Het zorgpersoneel mee op de kar krijgen en hun waakzaamheid verhogen:

Men moet de inspanning verderzetten en aanhouden en zonder ophouden de zaken blijven herhalen bij het zorgpersoneel. Het is de verantwoordelijkheid van de kwaliteitsmanager om de waakzaamheid op peil te houden.

Experiment voor het zorgpersoneel: het verouderingspak

Om hen te helpen de bejaarden te begrijpen, biedt het valcomité van het CHwapi aan alle CHwapi-medewerkers de mogelijkheid om zich dankzij een experiment in hun schoenen te verplaatsen.

“Met een verouderingspak ervaart de verzorgende de perceptie en de beperkingen van een bejaarde patiënt. Hij wordt gehinderd in een hele reeks zaken en beperkt in zijn bewegingen. Zo kan hij bij zichzelf zeggen: “tiens, als ik ouder ben, zal ik met deze last en die zwaarte moeten omgaan”.”

“De bewustmaking rond de veroudering vindt plaats in samenwerking met de ergotherapeuten. Zij sensibiliseren rond de aanpassing van de omgeving om situaties te voorkomen waarin een eventuele beperking een rol zou kunnen spelen (krachtverlies of kniepijn kunnen bijvoorbeeld gecompenseerd worden door het bed te verhogen op het moment van de transfer of door een stoel met armleuningen te gebruiken, enz.)”

Conclusie: nadat ze dit experiment hebben meegemaakt, gedraagt het zorgpersoneel zich alerter wanneer ze de kamer van een oudere patiënt verlaten. Ze controleren ook dat alles wat de patiënt nodig zou kunnen hebben binnen handbereik ligt.

Identificatie, opvolging en begeleiding van de patiënt die valt

Op het vlak van valpreventie, hamert de instelling op de screening en identificatie van de patiënten op verschillende niveaus:

  • Door het gebruik van de Morse-schaal identificeert het verpleegkundig personeel de patiënten met valrisico.
  • De (extreme) risicopatiënten krijgen vervolgens een bepaald polsbandje om hen zichtbaar te maken.
  • Een marker in het het elektronisch patiëntendossier (EPD) geeft aan dat de patiënt valrisico vertoont.
  • Het EPD integreert ook de opvolgingsacties van de patiënt die gevallen is (wat is er gebeurd om te remediëren, hoe is de situatie geëvolueerd?)
  • Een zorgplan wordt opgesteld voor de begeleiding op het vlak van kennis, know-how en interpersoonlijke vaardigheden. Zo moet de zorgverlener bijvoorbeeld “de pathologieën die het valrisico kunnen vergroten kennen en kunnen uitleggen.”

Vaardigheden die ook de patiënt aanbelangen

In het kader van de accreditatie staat de patiënt namelijk centraal, hij wordt partner en wordt meer betrokken. Hij leert de valrisico’s en de maatregelenen om ze te verminderen beter te begrijpen.

Een partnerschap aangaan met de families

Als de familie een patiënt komt bezoeken, kan het gebeuren dat zij een aantal zaken verplaatst en de bedhekken verwijdert. Als de familie vervolgens de kamer verlaat zonder het personeel te verwittigen, kunnen ze de patiënt in gevaar brengen.

Men moet dus een echte partnerrelatie tussen de patiënt en het zorgpersoneel opbouwen, maar ook tussen de familie en het zorgpersoneel en dit aan de hand van concrete acties. Het CHwapi heeft een aantal manieren ontwikkeld (affiches en flyers) die kunnen helpen om dit te bewerkstelligen.

“Maar we moeten verder gaan dan dit, we moeten de familie ook begeleiden door hen uit te leggen hoe ze bijvoorbeeld het interieur kunnen herinrichten zodat het veilig is voor een patiënt die net een operatie heeft ondergaan.”

Over het algemeen gaat het erom een kwaliteitsaanpak na te streven

Het Doornikse ziekenhuis is een van de twee door Accreditation Canada herkende Belgische ziekenhuizen met het Platinum niveau. Dit geeft daarmee blijk van zijn engagement op het vlak van kwaliteitsmanagement.

Dit is de concretisering van bestaande praktijken die de patiënt in het centrum van onze aanpak plaatsen”, voegt Patrick Dewaele hieraan toe.

20 april 2021

Valpreventie: wat staat er op het spel?

Elk jaar worden talloze ouderen het slachtoffer van valpartijen met soms zeer ernstige gevolgen. Deze valpartijen kunnen zich thuis, op straat of in de instelling voordoen. Het is dus belangrijk…
Lees Meer
20 april 2021

Doel “zero fixatie” voor valpreventie

Om het valrisico te beheersen, grijpt het zorgpersoneel soms terug naar fixatie. Deze delicate praktijk is nochtans niet altijd noodzakelijk en kan zelfs contraproductief blijken in het omgaan met valpartijen.Ouder…
Lees Meer
16 april 2021

Hoe kan men het aantal valincidenten en de gevolgen ervan verminderen? Het voorbeeld van het CHwapi

Het CHwapi in Doornik voert een bijzonder innovatief valpreventiebeleid dat de patiënt centraal stelt. Een ontmoeting met Patrick Dewaele, verpleegkundig manager“In 2019 telde het CHwapi 844 aangiftes van ongewenste gebeurtenissen…
Lees Meer

De op deze site aangeboden inhoud is gebaseerd op de beroepservaring van de ondervraagde partners en deelnemers. MintT wijst alle verantwoordelijkheid af voor eventuele onnauwkeurigheden of fouten die in de interviews geslopen zouden zijn.

20 april 2021

Valpreventie: wat staat er op het spel?

Elk jaar worden talloze ouderen het slachtoffer van valpartijen met soms zeer ernstige gevolgen. Deze valpartijen kunnen zich thuis, op straat of in de instelling voordoen. Het is dus belangrijk…
Lees Meer
20 april 2021

Doel “zero fixatie” voor valpreventie

Om het valrisico te beheersen, grijpt het zorgpersoneel soms terug naar fixatie. Deze delicate praktijk is nochtans niet altijd noodzakelijk en kan zelfs contraproductief blijken in het omgaan met valpartijen.Ouder…
Lees Meer
16 april 2021

Hoe kan men het aantal valincidenten en de gevolgen ervan verminderen? Het voorbeeld van het CHwapi

Het CHwapi in Doornik voert een bijzonder innovatief valpreventiebeleid dat de patiënt centraal stelt. Een ontmoeting met Patrick Dewaele, verpleegkundig manager“In 2019 telde het CHwapi 844 aangiftes van ongewenste gebeurtenissen…
Lees Meer
Week van de valpreventie

Van 19 tot 25 april 2021

MintT neemt deel aan de week van de Valpreventie. MintT is gespecialiseerd in valdetectie oplossingen